EHBO

· Weten wat te doen bij een ernstig ongeval

Het elementaire gedrag bij alle soorten ongevallen is hetzelfde: KALM BLIJVEN. Je eigen kalmte zal het slachtoffer reeds voor een deel gerust stellen. Geef nooit uitleg over de omvang van de wonden of andere zichtbare abnormaliteiten. Het zal de algemene toestand van de gekwetste ten goede komen. (zo vermijd je shock) Een gekwetste verkeert immers altijd in een shocktoestand. Het is veel beter hem gerust te stellen en de kwetsuur ietwat minder erg te doen voorkomen.
Zorg eerst en vooral voor veiligheid voor jezelf, het slachtoffer en de omstaanders.
Hou toeschouwers zo ver mogelijk weg, licht en lucht zijn zeer belangrijk voor het slachtoffer en de helper, hulpverlener. Tracht zo snel mogelijk de leiding te verwittigen en indien nodig gespecialiseerde hulp.

Met een gewone telefoon:
Medische spoeddienst en brandweer: 100
Rijkswacht: 101
Rode Kruis: 105
Antigifcentrum: 070/245.245

Indien je met een GSM belt
Medische spoeddienst en brandweer: 112
Rijkswacht: 112

Geef daarbij duidelijke informatie door over de plaats en aard van het ongeval. Geef het aantal gekwetsten door en tracht de kwetsuren zo nauwkeurig mogelijk te omschrijven.
Laat voor alle veiligheid het slachtoffer liggen, er kunnen zich altijd, voor ons onzichtbare, kwetsuren voorgedaan hebben. Bloedingen dien je onmiddellijk te stoppen.

Bloedingen die je onmiddellijk te stelpen. Probeer zoveel mogelijk contact met bloed te vermijden, om de kans op besmetting zo klein mogelijk te houden.

· De inhoud van een patrouille-EHBO kennen

algemeen
Wondverzorging:
zeep, ontsmettingsmiddel Iso-betadine, Eosine, zuurstofwater, ontsmettende zalf Homeoplasmine, Braunol, of Iso-betadine
steriele gaasjes
pleisters
steri-strips

Zalfjes, crèmes:
insectenbeten
verstuikingen, zwellingen, blauwe plekken: Algipan, Euceta
brandwonden: Flammazine
zonnebrandcrème, after-sun
verzachtende zalf bij kloven Nivea, vaseline

Pilletjes:
keelpijn: Tyro-drops, BMA, Merfen, Strepsils
Opmerking: Sea-scouts kiezen best een product zonder suiker, deze is beter bestand tegen de vochtigheid die onvermijdelijk heerst in een vaartuig. Vraag raad aan uw apotheker.

koortswerend middel, pijn allerhande: Dafalgan, Curpol, Perdolan
Opmerking: Vermijd bij kinderen producten die acetylsalicylzuur bevatten zoals Aspirine, vraag raad aan uw apotheker.

bij diaree: Immodium
Opmerking: Immodium is een zeer populair geneesmiddel, het beïnvloedt echter noch de duur noch het verloop van de meeste aandoeningen die oorzaak zijn van diaree m.a.w. ze verhelpen de oorzaak niet en geven achteraf vaak aanleiding tot verstopping. Stel het geven van dergelijke medicatie dus zo lang mogelijk uit. Zorg er voor dat de zieke voldoende drinkt en raadpleeg bij ernstige diaree een arts, zeker indien er ook koorts aanwezig is.

bij maaglast: Rennie, bruisende dranken

bij braken frequent kleine hoeveelheden gesuikerde dranken, Motilium

Verbanden:
zwachtels (breedte: 4 en 6 cm)
driehoeksverband
gaasverband
maandverband

Allerlei:
schaar
pincet
haakjes en sluitspeld
scherp mesje (of injectienaald) om indien nodig de huid open te maken, om splinters te verwijderen
koortsthermometer
ontsmettingsmiddel voor het materiaal
ether (om resten van pleisters en teken te verwijderen, niet om wonden te ontsmetten!!)
watten (om materiaal te reinigen, niet voor wonden)
bloedstelpende watten (nuttig bij een bloedneus)
tape
placebo's
condooms
lijst met telefoonnummers van hulpdiensten, politie, dichtstbijzijnde arts, ziekenhuis, antigifcentrum

Algemene opmerkingen:
Zorg dat je van iedereen een medische fiche hebt, deze is vertrouwelijk en dient enkel ingezien te worden door de E.H.B.O.-verantwoordelijke.
Let goed op met medicijnen en zalfjes, controleer bij alles wat je geeft of de persoon in kwestie hiervoor niet allergisch is.
Speel nooit zelf voor dokter, beter een raadpleging teveel dan één te weinig!

patrouille, trektocht

Op tocht nemen we niemand mee die reeds koortsig is of zich niet opperbest voelt. Onze E.H.B.O.-tas reduceren we tot enkele zaken die we dringend zouden kunnen nodig hebben.

ontsmettingsmiddel
steriele gaasjes
pleisters
zwachtels (kunnen als steun- of als bedekkend verband gebruikt worden)
schaar
pincet
scherp mesje
noodnummers (vergeet het telefoon nummer van je kampplaats niet!)

Draag goed zorg voor het E.H.B.O.-materiaal. Gebruik het niet nodeloos, want dat is een enorme geldverspilling.

· Een eenvoudige wonde kunnen verzorgen

In de eerste plaats moet de wonde gereinigd worden. Dit doe je met water en zeep. Indien voorhanden kun je hiervoor ook ontsmettende zeep type Iso-betadine gebruiken (rode verpakking). Bij het uitwassen let je erop dat je van het midden naar buiten toe wrijft en niet omgekeerd. Zichtbare vuiltjes kunnen met een pincet verwijderd worden.
Na het wassen, doe je er best aan de wonde even met zuurstofwater aan te stippen, dit om extra zuurstof in de wonde te brengen en zo een ongunstig milieu te creëren voor ongewenste gasten zoals een groot aantal bacteriën.
Om wonden te ontsmetten (=bacteriën en andere nare beesten proberen doden) bestaan verder een groot aantal producten, je vindt ze onder de vorm van zalven of vloeistoffen en onder verschillende firmanamen. (vb: Iso-betadine, Eosine, Braunol, …)
Na het reinigen en ontsmetten kan de wonde afgedekt worden met een gewone pleister of met steriele doekjes afhankelijk van de ernst van het letsel.

Opmerkingen
Vooraleer je als helper een wonde begint te verzorgen is het nodig om eerst zelf de handen te wassen.
Een gapende wonde kan gemakkelijk dichtgeplakt worden d.m.v. steri-strips, deze breng je loodrecht op de snijrichting aan.
Gebruik geen watten om wonden te verzorgen. Deze pluizen uit en de resten blijven in de wonden plakken, bovendien zijn ze niet steriel.
Ether is geen ontsmettingsmiddel, wel een ontvetter. Het mag dus enkel gebruikt worden om resten pleister mee te verwijderen of om huid te ontvetten vooraleer er een pleister op aan te brengen. Ether verdooft de teken, die dan gemakkelijk met een pincet kunnen verwijderd worden.

· Weten hoe men te werk gaat bij het verzorgen van:

Ernstige bloeding

Maak onderscheid tussen een aderlijke en een slagaderlijke bloeding. Een aderlijke bloeding is donker en stroomt constant. Een slagaderlijke bloeding is fel gekleurd en verlaat het lichaam in gulpen (of spuitend)

Stelpen van de bloeding:
1. directe of lokale druk: met een propere doek (binnenzijde van een gestreken zakdoek of handdoek, gaasverband, …) druk uitoefenen ter hoogte van de bloeding gedurende 15 minuten (zonder af en toe eens te gluren of de bloeding niet gestopt is)
2. indirecte druk (als door directe druk de bloeding niet ophoudt): een slagader afduwen tussen de plaats van de bloeding en het hart.
3. volledig afklemmen d.m.v. een knevel mag enkel gebeuren door speciaal getrainde mensen, de knevel heeft dus geen plaats in de E.H.B.O.-koffer.

Bloedneus

Een bloedneus is meestal niet ernstig, tenzij het slachtoffer bloedstollingstoornissen heeft, (raadpleeg medische fiche) of er overal op de huid purperen vlekjes te zien zijn of de bloeding ontstaan is na een val op het hoofd.

Wat doen? Kalmeer het slachtoffer en breng hem in een koele omgeving.
Buig het hoofd lichtjes naar voren om te vermijden dat het bloed in de keel komt. Laat het kind het overtollige speeksel in een bakje uitspugen wat u onder de mond houdt. Niet het hoofd naar achteren, je kan je dan verslikken.
Druk gedurende minstens 5 minuten op de neusvleugels, zonder tussenin te kijken of het nog bloedt
Breng eventueel wat bloedstelpende watten of een gaasje met zuurstofwater in de neus aan.
Verwittig een dokter als de bloeding blijft duren.

Insectenbeten

Muggenbeten Deze zijn meestal banaal. Een kalmerende zalf aanbrengen kan soms nodig zijn om de jeuk wat te verminderen.
Sommige kinderen vertonen allergie aan muggebeten waarbij de steekplaats erg gaat zwellen. Dezelfde maatregelen kunnen hier genomen worden. Bij te hevige en veelvuldige beten bezoek je beter een arts.

Wesp- of bijensteek Ook hier volstaat meestal een gewone zalf voor insectenbeten.
Verwijder indien nodig de angel en ontsmet de steekplaats. Indien ons diertje er nog aanhangt, trek dan aan de angel en niet aan het diertje, want dan spuit het nog meer gif.
Als het slachtoffer een gekende allergie heeft of als de steken zich in het gelaat, de halsstreek of mond bevinden dan moet je dringend een arts opzoeken.

Opmerking
Preventie blijft het beste medicijn, dus plaats een muggenwerend toestelletje in de slaapzaal en let erop dat er tijdens het eten geen bijen of wespen in het eten of drinken kunnen terecht komen. Sla de bijen of wespen niet weg, en probeer rustig te blijven.

Brandwonden

Eerste hulp bij brandwonden is erop gericht verdere schade te beperken, het eerste wat we dus zullen doen is de warmtebron uitschakelen. Heeft de kleding vuur gevat dan wordt het vuur best gedoofd door het slachtoffer op de grond te leggen en te rollen, eventueel in een grote doek, deken of jas. Verwijder de kledij nooit uit de wonden!

Lang afkoelen is de regel, 10 à 15 minuten onder koud stromend water. Indien dit niet voorhanden is mag hiervoor zelfs het grachtwater dienen, als er maar gekoeld wordt!
Het afkoelen werkt pijnstillend, de zwelling blijft beperkt en verdere beschadiging door indringen van warmte wordt vermeden.

1° graadsbrandwonde
kenmerken: pijnlijke, droge huid zonder blaren

wat doen? warmtebron uitschakelen
afkoelen
Deze wonde geneest spontaan en zonder litteken, binnen enkele dagen. Eventueel kan het aanbrengen van een dunne laag Flamazine één maal per dag helpen.

2° graadsbrandwonde
kenmerken: pijnlijke, rode huid met blaren

wat doen? warmtebron uitschakelen
afkoelen
Flamazine aanbrengen lokaal, één maal per dag
Steriel afdekken

3° graadsbrandwonde
kenmerken: beige, bruin perkamentachtig tot zwartverkleurde huid. De huid is niet meer elastisch en de wonden zijn pijnloos door vernietiging van die zenuwuiteindjes die voor pijngevoeligheid verantwoordelijk zijn.

wat doen? warmtebron uitschakelen
afkoelen
steriel afdekken
gespecialiseerde hulpverleners opzoeken

4° graadsbrandwonde
Deze term wordt soms gebruikt om heel diepe brandwonden gaande tot in de spieren of tot op het bot aan te duiden. Anders worden die ook 3° graadsbrandwonden genoemd.

Opmerkingen
a) hospitalisatie is geboden als:
de brandwonden meer dan 10% van het lichaamsoppervlak innemen
(hoofd 9%; arm 9%; been 18%; rug 18%; buik 18%)
het om 3° graadsbrandwonden gaat
de brandwonden in het gelaat gelokaliseerd zijn
als het om elektrische of chemische brandwonden gaat
de slachtoffers jonger zijn dan 5 jaar

b) geen zalven aanbrengen als het slachtoffer zal moeten worden opgenomen, in dit geval moeten de verbrande zones enkel afgedekt worden van lucht en dit gebeurt best met kompressen

Drinken van chemische producten of geneesmiddelen
Onmiddellijk het antigifcentrum opbellen!!! Telefoonnummer: 070/245.245
Zij zullen onder andere willen weten wat het tijdstip van inname was, wat er is ingenomen en in welke hoeveelheid.

Gevaarlijke vloeistof in de ogen
Ogen goed spoelen met lauw water gedurende ca. 10-15 min. het water zachtjes over het oog laten lopen. Ga daarna langs de oogarts!

Vreemd voorwerp in de neus
Niet zelf proberen te verwijderen maar langs de huisarts gaan.

Insect in het oor
Het oor spoelen met lauw water, als het op deze manier niet lukt, ga dan langs de huisarts, ga zeker niet met voorwerpen in het oor steken.

Verstikking door een voorwerp in de ademhalingswegen
Als het kind het voorwerp niet spontaan uithoest kijkt u eerst in de mond of u het voorwerp zelf kunt verwijderen. Als dit niet lukt, laat u het kind voorover buigen en geeft u 5 stevige klappen op de rug tussen de schouderbladen. Kijk daarna weer in de mond. Nooit de armen in de lucht, het voorwerp zakt dan nog dieper weg. Als het slaan op de rug niet helpt gaat u over tot de "heimlich manoeuvre" hiervoor gaat u achter het kind zitten of knielen. Het meest effect bereikt u als het kind tegen een harde achtergrond plaatst, u kunt het bijvoorbeeld op een stoel zetten. Dan maakt een vuist en legt die op het borstbeen. Pak de vuist met uw andere hand vast. Trek maximaal 5 keer snel naar binnen in een tempo van 1 x per 3 seconde. Kijk weer in de mond. Als dat niet helpt, legt u uw vuist in het midden van de maag onder de ribben. Leg uw andere hand eroverheen en duw 5 keer omhoog. Laat iemand anders 100 of 112 bellen en probeer zelf steeds opnieuw om het voorwerp te verwijderen. Herhaal dit schema tot er hulp komt of het kind weer vrij ademt.

5x op de rug slaanà in mond kijken à 5x op de borst drukkenà in mond kijken à 5 x op de buik drukkenà in mond kijken à 5x op de rug slaan etc.

Botbreuken en ontwrichtingen
Kenmerken hiervan zijn; pijn, zwellingen - blauwe verkleuringen, scheefstaande ledematen
Altijd naar de spoed komen!

Hersenschudding
Mogelijke alarmsignalen van een hersenschudding: braken, bleek zien, lichtschuw, hoofdpijn, sufheid, bloed uit oren en neus, ongelijke pupillen, nekstijfheid. Een hersenschudding is gevaarlijk en moet goed opgevolgd worden. Ga langs bij een dokter. Als je kind bewusteloos is nooit zelf komen maar altijd 100 of 112 bellen.

Reanimatie of het ABC van de E.H.B.O.

Spreken we over E.H.B.O. dan denken de meesten aan reanimatie. Hier spelen 3 lichaamsfuncties een rol; het bewustzijn, de ademhaling en de bloedsomloop.
De functies zullen we dan ook altijd in die volgorde controleren.

1. Controle bewustzijn
door het slachtoffer aan te spreken
als er geen reactie in dan kun je proberen met een neep in de wang, oorlel of vingernagel
als er ook dan geen reactie optreedt, dan mag je besluiten dat de persoon bewusteloos is.

2. Controle ademhaling
hou je oor net boven de mond/neus van het slachtoffer. Hoor of voel je niets en gaat de borstkas niet op en neer, dan ademt het slachtoffer niet.
als er geen ademhaling is dan moet de ademhalingsweg eerst vrijgemaakt worden door het hoofd in hyperstrekking te brengen. (zie fig)
als er dan nog geen spontane ademhaling optreedt en beademing is nog niet mogelijk dan moet je op zoek gaan naar een vreemd voorwerp en dit verwijderen (zie verstikking door vreemde voorwerpen)

3. Controle bloedcirculatie
Voel met je wijs- en middenvinger aan de pols of aan de hals van het slachtoffer. Voel nooit met je duim, want dan voel je je eigen hartslag.

4. De reanimatie
1. Beademing
- mond-op-mond, mond-op-neus
- 18x per minuut bij kinderen, 15x per minuut bij kinderen
- als er enkel ademhalingsstilstand is dan moet je dit volhouden tot het slachtoffer spontaan begint te ademen (controleer om de 2 minuten) of tot gespecialiseerde hulp de reanimatie overneemt.

2. Hartmassage
- bij volwassenen 80 à 100x per minuut met twee handen, bij kinderen met één hand!
- als de ademhalingsstilstand gepaard gaat met een circulatiestop dan moetn beademing en hartmassage zich als volgt opvolgen:
- 1 hulpverlener: 2 beademingen, 15 massages
- 2 hulpverleners: 1 beademing, 5 massages

Opmerking
Bij een drenkeling heeft het geen zin om te proberen water uit de longen te verwijderen. Ten eerste zal er slechts weinig water in de longen aanwezig zijn, ten tweede is het niet mogelijk om de kleine hoeveelheid die erin zit eruit te krijgen.
Beademen op met vocht gevulde longen heeft echter minder rendement, het is in deze situatie bijgevolg des te belangrijker om zo correct mogelijk te beademen.
Hartmassage toepassen wanneer het hart niet stil staat, dus op een normaal persoon, kan dodelijk zijn.

· Een driehoeksverband aanleggen

Driehoeksverbanden

Driehoeksverbanden of noodverbanden worden gebruikt om:
kompressen op hun plaats te houden
een lidmaat te ondersteunen
af te dekken

Driehoeksverband op het hoofd
basis op het voorhoofd
slippen kruisen
en vastknopen op het voorhoofd (ver van de wonde)
de top over de kruising leggen en vastmaken met een veiligheidsspeld

Driehoeksverband van hand
handpalm op de driehoek plaatsen (vingers in de richting van de top van de driehoek)
top terugslaan en de slippen kruisen
de slippen nogmaals kruisen rond de pols en vooraan vastknopen
de top omplooien en bevestigen met een veiligheidsspeld

Driehoeksverband van de voet
voetzool op de driehoek plaatsen (tenen in de richting van de top van de driehoek)
top terugslaan en de slippen kruisen
de slippen nogmaals kruisen rond de pols en vooraan vastknopen
de top omplooien en bevestigen met een veiligheidsspeld

Driehoeksverband van de knie
leg de top van de driehoek op het dijbeen
kruis de slippen in de knieplooi
de slippen nogmaals kruisen en boven de knie toeknopen
de top omplooien en bevestigen met een veiligheidsspeld

Driehoeksverband van de elleboog
leg de top van de driehoek op de bovenarm
kruis de slippen in de vouw van de arm
de slippen nogmaals kruisen en boven de elleboog toeknopen
de top omplooien en bevestigen met veiligheidsspeld

Driehoek van de voorarm
plaats de driehoek vooraan op de voorarm
windt éénmaal de onderste slip om en bevestig
plooi de bovenste slip onder de elleboog om
en windt het in tegenovergestelde richting om de voorarm en bevestig

Driehoeksverband van het been
plaats de driehoek vooraan op het been
windt éénmaal de onderste slip om en bevestig
plooi de bovenste slip onder de knie om
en windt het in tegenovergestelde richting om het been en bevestig

· Weten hoe en wanneer een gekwetste te transporteren

1. Alleen, zonder hulp :
- In de armen ( = vermoeiend).
- Op de rug (= te paard) : enkel voor een patiënt die bij het bewustzijn is.
- Brandweergreep : je plaatst je voor de gekwetste, die de benen sprijdt. Indien je rechtshandig bent, grijp je met de linkerhand de rechtse pols van het slachtoffer en je steekt de rechter schouder tussen de benen van de zieke.
Je tilt de patiënt op (indien je hem goed vast hebt, is dit niet moeilijk).
Je neemt met de rechter hand dezelfde hand van de zieke vast.

2. Met twee :
- De kleine stoel : gesteund op de polsen. De zieke gaat er gewoon opzitten en houdt zich om de hals van de dragers vast. (schets)
- De zetel : men houdt elkaars armen vast : een paar dient als zit, het ander paar armen als ruggesteun.
Opm. : Om met een gekwetste op deze manier voort te stappen, begint men beiden met de buitenste voet naar voor te gaan.

· Zelf een noodbrancard kunnen maken

Men gebruikt twee willekeurige steunen als ijzeren staven, takken, patrouillestafs, maar deze dienen sterk te zijn. Test eerst de stevigheid. Als bekleding kan je gebruiken :

- een lasso : te beginnen met een mastworp en dan vlechten als op de schets aangeduid. Behoudt steeds gelijke afstand tussen de teunen. Hiervoor kunnen twee personen ze ter hoogte van de heupen vasthouden terwijl men vlecht.
- een deken : je plaatst de steunen op een opengespreid deken zodat haar oppervlakte in drie gelijke delen is verdeeld. Men plooit de buitenste delen naar binnen. Je plaatst er de gewonde bovenop en wees gerust dat het stevig genoeg is.
- hemden : drie hemden toeknopen en ze door de mouwen aan de twee steunen.

In elk geval moet je teeds een deken onder en boven de gewonde leggen.

Verplaatsing :
- De voorste dragers zullen met de linker voet aanzetten.
- De achterste met de rechter voet.
Dit om wiegen te vermijden opdat de gewonde niet op de grond zou vallen. Aan jou nu te oordelen of de patiënt met het hoofd of de voeten naar voor zal vervoerd worden. Aan jou ook te beslissen hoe bepaalde hindernissen te overschrijden.